Sedat Öztoprak (1890-1947)

Sedat Öztoprak, babası İbradalı Hüseyin Şakir Bey’in ağır ceza reisi olarak bulunduğu sırada 1890 yılında Konya’da doğdu. Şakir Bey’in beş çocuğunun dördüncüsüdür. Ailesinin bütün baskılarına rağmen, mûsikiye aşırı düşkünlüğü sebebi ile ortaokuldan sonra öğrenim görmedi. Veled Çelebi’nin yeğeni ve Sedat Öztoprak’ın öğrencisi olan Türkân Savut’un Ruşen Kam’a yazdığı bir mektuptan öğrendiğimize göre ilk mûsiki derslerini, Konya Mevlevihânesi’nin dervişlerinden olan Abdi Dede’den aldı. Bundan sonra ud çalmaya başladı. Bu konuda belli bir hocası yoktur. Tanrı vergisi bir istidatla sazında üstün bir virtüoziteye yükseldi. İstanbul’a yerleştikten sonra kısa zamanda ilerleyerek mûsiki çevrelerinin dikkatini çekti. Bir süre Darülelhan’da ud hocası olarak çalıştıysa da uzun süreli olmadı. Sazını metodik bir teknikle kullanırdı. Darüttalimi Mûsiki’de de çalışmıştır. Aynı zamanda güzel bir sese sahip olan Öztoprak temiz bir uslûpla okurdu.

Son derece asabi ve fevri bir yapısı vardı. Çok geçimsiz bir yaratılışta olduğu için çevre edinemezdi. İçki ve kumara düşkündü. Ömrü boyunca maddi sıkıntılar içinde yaşadı. Gazinolarda çalışma tekliflerini hiç düşünmeden reddederdi. Eşinin 1937 yılında ölümünden sonra büsbütün sefalete düştü. Türkân Savut’un eşinin gayreti ile İstanbul mezbahasında bir işe yerleştirildi; burada da çalışmadı. Aşırı içki düşkünlüğü sonucu yarı deli bir durumda aç ve çıplak parklarda yattı. Sonunda Darülaceze’ye kaldırıldı. Burada bir yıl daha yaşadıktan sonra, çok genç denebilecek yaşta, 1947 yılında bir sabah kahvaltı yaparken hayata gözlerini yumdu. Çok az bir toplulukla ve yakınlarının yardımı ile cenazesi kaldırıldı.

Sedat Öztoprak yüzyılımızın önemli bir saz ve sözlü eser bestekârıdır. Onun bu sinirli ruh hali eserlerinde de kendini gösterir. Böyle olmakla birlikte özellikle saz eserleri çok orijinal ve başarılıdır. Her biri birer virtüozite örneğidir. Çok güzel ve sanatlı şarkıları da vardır. Bilinen eserleri yedi peşrev, on beş saz semaisi, longa ve sirtolardan başka değişik makamlardan yirmi beş oyun havası ile otuz üç şarkıdan ibarettir. Çok öğrenci yetiştirmiştir. Bunların arasında en tanınmış olanı ünlü kanun sanatkârı Vecihe Daryal’dır.

Dr.M.Nazmi Özalp-Türk Musikisi Tarihi kitabından alınmıştır.

Acemaşiran-Bak şu kıza ne çok ağlıyor

Acemaşiran-Gurubunla ne matemler gönülde eyledin

Acemaşiran Zeybek

Beyâtiaraban Saz Eseri

Evç-Ben helâl ettim sana kendi elimle kanımı

Evç-Beyhûde yere cilve-i cânândan usandım

Evö-Gözümden gitmiyor asla hayâlin

Evç Oyun Havası

Evç Saz Semaisi

Ferahfezâ Longa

Ferahfezâ-Nâle ettikçe gönül sen de gül

Ferahnümâ-Hangimizi beğenecek bakalım kimi sevecek

Hicaz-Oyun Havası (Zillerle Rakseden Kız)

Hicazkâr Longa

Hicazkâr Oyun Havası

Hicazkâr Saz Semaisi

Hüseyni Peşrev

Hüseyni-Sesinde hicrândan dalgalar coşar

Hüseyni-Urfalıyam bahçeliyem bağlıyem

Hüseyniaşiran-Ey benim âhû misâlim nerdesin

Hüseyniaşiran-Gül gamzelerin pembe yüzün neşesi miydi

Hüseyniaşiran-Gül ki gülsün cemâli ezhârın

Hüseyniaşiran Peşrev

Hüseyniaşiran Saz Semaisi

Hüseyniaşiran-Sevdiğim vuslat mı bu firkât midir ya neş’e mi

Hüseyniaşiran-Yıllar geçti sen gideli gurbete

Hüzzam-Ali’min evleri çamdan

Hüzzam-Bir kır çiçeğinden inceydi hayâlin

Hüzzam-Eyleme hiddet bakarsam

Hüzzam-Nâle ettikçe gönül sen de gül

Mâhûr-Düşte gördüğüm kız mı acep

Muhayyerkürdi-Çıktım Kozan Dağı’na

Muhayyerkürdi Saz Semaisi

Nikriz-İzmir Milli Türküsü

Nikriz Sirto

Nişâbûrek Longa

Ruhfezâ-Ben eser-i aşkın oldum ey peri

Ruhfeza Longa

Ruhfeza Peşrev

Ruhfeza Saz Semaisi

Ruhfeza-Senin nazlı hayâlinle dem a dem 1

Ruhfeza-Senin nazlı hayâlinle dem adem 2

Ruhfeza Zeybek Havası

Ruhnevaz-Zeybek Havası

Sazkâr-Güzel sana ah edersem yanarsın

Sûzidil Longa

Sûzidil Saz Eseri

Sûzidil Saz Semaisi

Sûzidil-Senin bağı cemâlin rengini gülşende görmüşler

Sûzidil-Sevdamız sığmaz dile

Sûzinâk-Ne çok çektim hasretini bilsen ah ben

Şedaraban-Derdimin bir fıkrasını açsam sana hicran olur

Şehnâz Saz Semaisi

Şehnâzbûselik-Cuş edip gözyaşı ister çağlamak

Şehnâzbûselik-Oyun Havası

Şehnâzbûselik Saz Semaisi 1

Şehnâzbûselik Saz Semaisi 2

Şehnâzbûselik-Senin nazlı hayâlinle dem a dem

Şehnâzbûselik-Yazıktır gamzene söyle

Tâhir-Âhım dağlar deler iken

Tâhir-Oyun Havası (Köyde Bayram)

Tâhir Oyun Havası

Tâhir Sivas Oyun Havası

Tarzınevin-Bilmem ki nasıl ağlayayım ben

Tarzınevin-Bilmem ki neden terk edemem

Tarzınevin-Bu dil üftadedir terennümüne

Tarzınevin Longa

Tarzınevin Peşrev

Tarzınevin-Sana sevda bağladığım bir gönül bir Allah bilir

Tarzınevin-Sesim dağı delerken bir kafesten geçemez

Uşşak Zeybek

 

 

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Sayfa başına git