Makamlar

Sultâni Irâk Makamı a-Durağı: Dügâh perdesidir.b-Seyri: İnici-çıkıcıdır. c-Dizisi: Yerinde mürekkeb Isfahân makamı dizisine yine yerinde Irak makamı dizisinin ve sonunda da yerinde Uşşak dörtlüsünün eklenmesinden meydana gelmiştir. Mürekkeb Isfahân dizisi yerinde Beyâti dizisine Dügâh perdesinde Rast dörtlüsünün eklenmesinden meydana gelmiştir. Irak makamı dizisi de yerinde Beyâti dizisine Irâk perdesindeki Segâh dörtlüsünün eklenmesinden...
Dügâh Mâye Makamı Uşşak makamı ile seyre başlayıp, arada Segâh makamına geçilip, Segâh makamını da iyice belirtip yine Uşşak makamına geçip, Dügâh’da Uşşak’la karar etmek, Dügâh Mâye makamını meydana getirir. O hâlde;Uşşak + Segâh + Uşşak = Dügâh Mâye makamı Bazı eserlerde Segâh makamı ile başlayıp Uşşak makamı ile karara gidilmiştir ki,...
Muhayyer Sünbüle Makamı a-Durağı: Dügâh perdesidir.b-Seyri: İnicidir. c-Dizisi: Acem perdesindeki Çargâh dizisinin bir kısmıyle, yerinde Sabâ dizisinin birbirine eklenmesinden meydana gelmiştir. Bu birinci şekildir. Muhayyer Sünbüle makamı yukarıda incelediğimiz şeklin dışında, iki ayrı şekilde kullanılmıştır. Bunlardan ikinci şekil diyebileceğimiz tarz, yukarıdaki şeklin başına, Muhayyer’de bir Hicaz dörtlüsü (Zirgüle’li) ve sonuna da yerinde bir...
Sipihr Makamı İki çeşit Sipihr makamı vardır:I-Eski Sipihr makamı, II-Yeni Sipihr makamı.  I-Eski Sipihr Makamı a-Durağı:Dügâh perdesidir. b-Seyri: İnicidir. c-Dizisi: Hisar makamı dizilerine Küçek makamı dizilerinin eklenmesinden meydana gelmiştir. d-Güçlüsü: Makamın büyük bir bölümünde Hisar makamı hâkim durumdadır.Bu sebeple Hisar makamının güçlüsü olan Hüseyni perdesi, bu makamın da güçlüsüdür. Üzerinde Zirgüle’li Hicaz çeşnisiyle yarım karar yapılır. e-Asma...
Küçek Makamı Çok az kullanılmış bir makamdır. a-Durağı: Dügâh perdesidir. b-Seyri: Çıkıcı ve inici-çıkıcı olarak kullanılmıştır. c-Dizisi: Yerinde Sabâ makamı dizisine Hüseyni perdesi üzerindeki Uşşak dizisinin bir kısmının başta ve ortada katılmasıyla meydana gelmiştir. Karar yine Sabâ dizisiyle yazılır.   Hüseyni perdesindeki Uşşak, seyrin ya başında veya ortasında yer yer gösterilir. Tam karar yine Sabâ makamı...
Dügâh Makamı a-Durağı: Dügâh perdesidir.b-Seyri: Çıkıcıdır. c-Güçlüsü:Çargâh perdesidir. d-Yeden: Nim Zirgüle perdesidir. e-Donanımı: Sabâ makamı gibi si için koma bemolü, re için bakiye bemolü donanıma yazılır. Diğer dizilere geçildiğinde gerekli değişiklikler eser içinde gösterilir. f-Dizisi: Dügâh makamı dizisi, yerinde Saba makamı dizisi ve Yegâh perdesindeki Nev'eser makamı dizilerinin birlikte kullanılmasıyla meydana gelir. Dügâh makamı dizisi, aynen...
Sabâ Makamı a-Durağı: Dügâh perdesidir.b-Seyri: Çıkıcıdır. c-Güçlü:Çargâh perdesidir. d-Yeden: Rast perdesidir. e-Donanımı: Si için koma bemolü, re için bakiye bemolü donanıma yazılır. Gerekli değişiklikler eser içinde gösterilir. f-Dizisi: Çargâh perdesindeki Zirgüle’li Hicaz dizisine yerinde Sabâ dörtlüsünün eklenmesinden meydana gelmiştir. Bugüne kadar öğrendiğimiz Dörtlülerin haricinde, yeni bir dörtlü daha öğreniyoruz. (KSS) kalıbı ile gösterilen bu dörtlü "SABA...
Arazbâr Makamı a-Durağı:Dügâh perdesidir.b-Seyri: İnicidir. c-Dizisi: Nevâ perdesi üzerindeki Beyâti makamı dizisine, Çargâh perdesinde Rast beşlisinin ve yerinde Beyâti makamı dizisine, Çargâh perdesinde Rast beşlisinin ve yerinde Beyâti dizisinin eklenmesinden meydana gelmiştir. d-Güçlüsü: Arazbâr makamı inici olduğu için seyre önce Nevâ perdesindeki Beyâti dizisiyle başlayacaktır. Bu sebeple birinci mertebe güçlü Gerdâniye perdesidir. Üzerinde...
a-Durağı: Dügâh perdesidir. b-Seyri: İnicidir. c-Güçlüsü: Birinci mertebe güçlü tiz durak Muhayyer perdesidir. Üzerinde Bûselik çeşnisiyle yarım karar yapılır ve bakiye diyezli sol Nim Şehnâz perdesi yeden olarak kullanılır. İkinci mertebe güçlü ise Hüseyni perdesidir. Bu perde, Hüseyni üzerindeki Hümâyûn dizisinin karar perdesidir. Üzerinde Hicaz çeşnisiyle asma karar yapılır. Bâzı eserlerde Hüseyni...
Hisar Bûselik Makamı a-Durağı: Dügâh perdesidir.b-Seyri: İnici-çıkıcıdır. c-Güçlü: Hüseyni perdesidir. d-Yeden: Nim Zirgüle perdesidir. e-Donanım: Sol bakiye diyezi, re bakiye diyezidir. f-Dizisi: Hisar Bûselik makamı dizisi, Hisar makamı dizisine, yerinde bir Bûselik Beşlisinin eklenmesiyle meydana gelir. Yukarıdaki dizilerin birleşmesinden Hisar makamı meydana gelir. Bu diziye ilâve olarak Dügâh perdesinde Bûselik Beşlisi eklemek suretiyle Hisar Bûselik...
Hisar Makamı a-Durağı: Dügâh perdesidir.b-Seyri: İnici-çıkıcıdır. c-Dizisi: Hüseyni perdesi üzerindeki inici Zirgüle’li Hicaz dizisinin bir kısmı ile yerinde Hüseyni veya Acem’li Hüseyni dizisinin birbirine eklenmesinden meydana gelmiştir. Daha çok Acem’li Hüseyni dizisi kullanılmıştır. d-Güçlüsü: Hüseyni perdesidir ve üzerinde Zirgüle’li Hicaz çeşnisiyle yarım karar yapılır. Bu arada Nim Hisar perdesi yeden olarak kullanılır. e-Asma...
Acem Kürdi Makamı a-Durağı: Dügâh perdesidir.b-Seyri: İnicidir. c-Güçlüsü:Acem perdesidir.(İkinci derecede Nevâ) d-Yeden:Rast perdesidir. e-Donanımı: Si için küçük mücenneb bemolü donanıma yazılır. f-Dizisi: Acem Kürdi makamı dizisi, Dügâh perdesi üzerinde (yerinde) Kürdi Dörtlüsü ve Nevâ perdesi üzerinde Bûselik Beşlisinden meydana gelir. g-Makamın Seyri: Acem Kürdi makamının seyrine, genellikle dizinin üst tarafında bulunan seslerden başlanır. Acem perdesi...
Acem Makamı a-Durağı: Dügâh perdesidir.b-Seyri: İnicidir c-Güçlüsü:Acem perdesidir.(İkinci derecede Neva) d-Yeden’i: 2.çizgideki sol Rast perdesidir. e-Donanımı: Si için koma bemolü yazılır. Gerekli diğer değişiklikler eser içinde gösterilir. f-Dizisi: Acem perdesi üzerindeki Çargâh beşlisine yerinde Beyâti dizisinin eklenmesinden meydana gelmiştir. Not: Beyâti dizisinde Nevâ perdesinde Bûselik’li yarım karar yapılırken Nim Hicaz perdesi yeden olarak kullanılabilir. g-Perdelerin T.M.deki...
Beyâti Arabân Makamı a-Durağı: Dügâh perdesidir.b-Seyri: İnicidir. c-Güçlü:Nevâ perdesidir. d-Yeden:Rast perdesidir. e-Donanımı: Si için koma bemol, mi için bakiye bemol, fa için bakiye diyez donanıma yazılır. Gerekli değişiklikler eser içinde gösterilir. f-Dizisi: Beyâti Araban makamı dizisi, Beyâti makamı dizisi ile, Nevâ perdesi üzerindeki Zirgüleli Hicaz makamı dizilerinin birlikte kullanılmasıyla meydana gelir. g-Seyri: İnici bir makam...
a-Durağı: Segâh perdesidir. b-Seyri: İnicidir. c-Dizisi: Nevâ perdesi üzerindeki inici Beyâti dizisine Çargâh perdesinde Rast beşlisinin ve Segâh perdesinde Segâh dörtlüsünün veya Segâh dizilerinin bir kısmının eklenmesinden ve karışık olarak kullanılmasından meydana gelmiştir. Ancak hemen işaret edelim ki, Acem perdesinin kullanılması dolayısiyle Dik Hisar perdesi bâzen Hüseyni hâline gelir ve bu da...
a-Durağı:Segâh perdesidir. b-Seyri: İnici-çıkıcıdır. c-Güçlüsü:Nevâ perdesidir. d-Yeden: Kürdi perdesidir. e-Donanımı: Si için koma bemolü, mi için bakiye bemolü, fa için bakiye diyezi donanıma yazılır. f-Dizisi:Hüzzam makamı dizisi, yerinde Hüzzam Beşlisine, Neva perdesinde Hicaz Dörtlüsünün eklenmesiyle meydana gelir. Hüzzam makamı dizisi, Neva perdesi üzerinde Hümayûn dizisi halinde üst taraftan genişleme yapar. Neva perdesi üzerindeki Hicaz Dörtlüsüne, Gerdaniye perdesi üzerinde Bûselik Beşlisi eklenir. Hümayûn dizisi alttaki...
a-Durağı: Segâh perdesidir. b-Seyri: Çıkıcıdır. c-Güçlü:Nevâ perdesidir. d-Yeden:Kürdi perdesidir. e-Donanımı: Si ve mi için koma bemolü, fa için bakiye diyezi donanıma yazılır.Gerekli değişiklikler eser içinde gösterilir. f-Dizisi: Müsteâr makamı dizisi, Segâh makamı dizisine, Müsteâr Dörtlüsünün eklenmesiyle meydana gelir. Bu makamdan, makamın adını taşıyan yeni bir Dörtlü görüyoruz.Müsteâr Dörtlüsü (TSK) Müsteâr makamı az işlenmiş olan makamlarımızdan biridir. Yapısı...
a-Durağı: Segâh perdesidir. b-Seyri: Çıkıcıdır. c-Dizisi: Segâh Mâye makamı dizisi, Segâh makamı dizisi ile Uşşak makamını dizisinin aynen birbirine karıştırılmasından doğmuştur. Önce Segâh makamında dolaşılır, sonra yerinde Uşşak makamına geçilir. Burada da gezindikten sonra, tekrar Segâh makamına geçilir ve Segâh perdesinde tam karar yapılır. Makamın diğer özellikleri aynen Segâh ve Uşşak gibidir....
a-Durağı: Segâh perdesidir. b-Seyri: Çıkıcıdır. c-Güçlü:Nevâ perdesidir. d-Yeden:Kürdi perdesidir. e-Donanımı: Si ve mi için koma bemolü, fa için bakiye diyezi donanıma yazılır.Gerekli değişiklikler eser içinde gösterilir. f-Dizisi:Segâh makamı dizisi, Segâh perdesi üzerindeki Segâh Beşlisine, Hicaz Dörtlüsünün eklenmesiyle meydana gelir. Segâh makamı için gerekli olan Segâh Beşlisi (STKT) özelliği olan bir Beşlidir. Hüzzam makamına yakınlığı vardır. Ancak...
Nişâbûr Makamı a-Durağı: Bûselik perdesidir. b-Seyri: Çıkıcıdır. c-Dizisi: Yerinde Nişâbur dörtlüsüne 4. Derece Hüseyni perdesinde bir Kürdi dörtlüsünün 5.derece Acem perdesinde bir Çargâh dörtlüsünün ve 3.derece Nevâ perdesinde bir Bûselik dizisinin eklenmesinde meydana gelmiştir. Nişâbur beşlisi dörtlü olarak ele alınırsa, bu, tamâmen bir Uşşak dörtlüsüdür. Fakat Bûselik perdesi üzerinde bu dörtlü, tam K.S.T....
GEÇKİ (MODULATİON) Herhangi bir makamda dolaşılırken ayrı kaidelere bağlı başka bir makama geçmeye geçki denir. Geçki yapıldığı zaman ilk makama eldeki makam, yeni geçilen makama ise gidilen makam veya geçilen makam denir. Bir eserde eğer geçki birden fazla ise, geçilen her makam kendinden evvelkine göre gidilen makam, kendinden sonrakine göre ise...
ŞED (Transposition-Göçürüm) ŞED, herhangi bir dörtlü ve beşliyi, yâhut bir makam dizisini kendi yerinden, yâni durağından alıp başka bir perde üzerine; yâni başka bir perdeyi durak kabûl ederek, aralıklarını bozmadan ve gerekli işaret değişikliklerini yaparak göçürmektir.Ancak bütün diziler ve çeşniler Türk Mûsikisi’ndeki bütün sesler üzerine göçürülemez. Her dizi veya çeşninin şed...
I-Basit Makamlar Bir makamın basit makam sayılabilmesi için aşağıdaki uygun şartlara uyması gereklidir; a-Bir dörtlü ile bir beşliden veya bir beşli ile bir dörtlüden meydana gelmiş bir dizisi olmalı. b-Dörtlü ve beşliler tam dörtlü ve tam beşli olmalı (Çargah, Bûselik, Kürdi, Râst, Uşşak, Hicaz). c-Güçlü perdeleri dörtlü ile beşli ile dörtlünün ek yerinde olmalı. d-Sekiz...
Mühendis Hâlis Bey tarafından bulunmuş bir makamdır. Dr.Suphi Ezgi makamı incelemiştir. Bu bakımdan Dr.Suphi Ezgi’nin Reng-i Dil makamı hakkında yazdıklarını aynen alıyoruz: “Bu makam Nev’eser’in fa Acem Aşirân sesi üzerinde şeddidir; o pest tarafta ( Acem Aşirân’da) bir Nikriz beşlisine tiz tarafta (Çargâh’da) bir Hicaz dörtlüsünün katılmasından hâsıl olmuştur. İşte...
Sayfa başına git