Muhlis Sabahaddin Ezgi (1889-1947)

Muhlis Sabahaddin Bey, Sultan Aziz’in başmabeyincisi olan Hurşid Bey’in oğludur. Babasının sürgün olarak bulunduğu Adana’da 1889 yılında doğdu. Amatör bir mûsikişinas olan Hurşid Bey nısfiye, ud, keman ve lavta çalar, belli günler evinde mûsiki toplantıları yapardı. Sanatkârın çocukluk hayatı böyle bir ortamda geçti. Hurşid Bey Drama’da ölünce, Sultan Hamid’in emri ile Selânik’te oturmaya mecbur edildiler. İlk ve orta öğrenimini burada tamamladıktan sonra annesinin ısrarlı uğraşmaları sonucu İstanbul’a gelmelerine izin verildi. Galatasaray Lisesi’ni bitirdi ve gazeteciliğe başladı. 1908’de Meşrutiyet’in ilânından sonra o zamanki yönetime, özellikle Sultan Hamid’e ters düşen yazılar yayınladı. Tutuklanacağını anlayınca bir yolunu bulup Avrupa’ya kaçtı. Hükümet hakkında yazı yazmamak, politikaya karışmamak, İstanbul’un içinde oturmamak şartı ile ülkeye dönmesi için özel af çıkartıldı. Muhlis Sabahaddin böylece Cumhuriyet’in ilânına kadar İstanbul’a yakın köylerde yaşadı.

Bundan sonra kendisini bütünüyle mûsikiye veren sanatkâr, Türk Mûsikisi aralıkları ile çoksesliliğe gitmek istedi. O günlerin modası olan operet bestelemeye ağırlık verdi. Ömrünün sonuna kadar bu işlerle uğraştı. Maddiyata önem vermeyen, eliaçık bir kimse olduğundan hayatı türlü geçim sıkıntıları ile geçti. Kızı Melek’in genç yaşında ölümü onu mânen de oldukça üzmüştü. Zaten fırtınalı bir hayat sürmüştü ve uzun zamandır akciğer vereminden rahatsızdı. 10 Şubat 1947 tarihinde, tedavi edilmekte olduğu Heybeliada sanatoryumunda öldü; Mecidiyeköy asri mezarlığında toprağa verildi. Bestekâr Neveser Kökdeş, Muhlis Sabahaddin’in küçük kardeşidir.

İlk mûsiki bilgilerini babasının çevresinde bulunan mûsikişinaslardan elde etmeye çalıştı. Kişisel çabası ile mûsikimizin nazariyatını öğrendi. Galatasaray Lisesi’nde okurken, okulun İtalyan asıllı piano öğretmeninden Batı Mûsikisi dersleri aldı. Avrupa’da bulunduğu yıllarda bu sanatı daha yakından tanıma fırsatı buldu; armoni öğrenmeye gayret etti. Yurda döndükten sonra bir yandan mûsikimizin gelenekleri içinde eserler verirken, bir yandan da çoksesli denemeler yapıyordu. Ömrünün sonuna kadar yirmi üç operet besteledi. Bunlar sahneye konduğu yıllarda büyük yankı yaptı. Yurt çapına turneler düzenleyerek halka tanıtmaya çalıştı. İlk opereti “Hilâl-i Ahmer Çiçeği”dir. “Çaresaz” opereti ilk kez şehzâde Ziyaeddin Efendi’nin himayesinde, Benliyan’ın yönetiminde “Osmanlı Milli Operet Kumpanyası”nda oynandı. Geliri Tıp Fakültesi kütüphânesinin kurulmasına harcanacaktı. Bunlardan başka Aşk Mektebi, Mehtâbiye, Küşâdiye, Hasret, Ayşe, Mehmed Onbaşı v.b. sayılabilir.

İyi ud ve piano çalan Muhlis Sabahaddin’in şarkıları, operet bestelerinin bazıları zamanının ses sanatkârları tarafından plâklara okunmuştur. Bizzat kendisinin de doldurduğu plâklar vardır. Eserlerinin bazıları güzeldir. Birçok operetinin bestesi kaybolmuştur. Bilinen eserleri yirmi yedi şarkıdan ibarettir. Her zaman yakınlarına “Sanatkâr kimseden lûtuf beklemez, beklememelidir” dermiş.

Dr.M.Nazmi Özalp-Türk Musikisi Tarihi kitabından alınmıştır.

Acemaşiran-Bakmayınız saçım ak

Acemaşiran-Bir yeşil gözlü kız gördüm Bursa’da

Acemaşiran-Yaşadığım eski güzel günler

Hicaz-Çok yaşa sen Ayşe

Hicaz-Öpeyim gül yanağını gonca-i ümmid açsın

Hicaz-Pencerenin perdesini aç bana göster yüzünü

Hicazkâr-Aman aman gül Fatma

Hicazkâr-Bahâr geldi gül açıldı aşka geldi bülbül şimdi

Hicazkâr-Eminemin onbeşe vardı yaşı

Hicazkâr-Neden gücendin sen bana

Hicazkâr-Ömrüm Ahmed ruhum Ahmet

Hicazkâr-Oturmuş testi elinde çeşme başına

Isfahan-Adın ne dertli Kerem

Karcığar-Aman esmam canım yosmam aman yürü Kağıthane’ye

Kürdilihicazkâr-Bir gün olur okşar dil-i ümit perver gözlerin

Kürdilihicazkâr-Ey benim bahtiyârım gönlümün tahtı yârim

Kürdilihicazkâr-Titriyorken dudaklarımda adın

Kürdilihicazkâr-Yeşillendi Ödemiş’in bağları

Mâhur-Gücendim ben sana unuttun  artık beni

Mâhur Karadeniz Marşı

Makamsız-Var benim bir şişmanım

Makamsız-Yabancıdır gönlüm aşka

Nihavend-Ayşe’nin Duası

Nihavend-Bir siyah gözlü kız gördüm gayet cilveli

Nihavend-Pek özledim sesini çoktan görmedim seni

Nihavend-Dün gece saz meclisine neden geç kaldın

Nihavend-Güzel kuşum söyle neden kederlisin

Nihavend-Hatırla ey peri o mes’ut geceyi

Nihavend-Müjgân gibi hicran oku tâ kalbime geçti

Nihavend-Üç yıl beni sevdanın ipek saçları sardı

Rast-Gücenmiş bana yâr anladım bakışından

Rast-Muhabbet nazlı bir kuştur

Rast-Nerdesin Ahmet yeter artık insaf et

Rasr-Onsekiz yaşına basmış tam sevgi çağı

Şehnâz-Dün yine sazınla benim gönlümü aldım

 

 

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Sayfa başına git